Rosnące znaczenie autokonsumpcji energii elektrycznej z mikroinstalacji OZE sprawia, że przydomowe magazyny energii oraz magazyny ciepła stają się coraz ważniejszym elementem nowoczesnych gospodarstw domowych. Właśnie temu ma służyć część 2 programu priorytetowego finansowanego ze środków Funduszu Modernizacyjnego, którego celem jest zwiększenie wykorzystania energii wytwarzanej na własne potrzeby.
Program został skierowany do prosumentów posiadających mikroinstalację OZE przyłączoną do sieci elektroenergetycznej, którzy planują inwestycję w urządzenia wspierające magazynowanie energii. Zakres wsparcia ma obejmować nie tylko magazyny energii elektrycznej, ale również magazyny ciepła, a w określonych przypadkach także falowniki hybrydowe niezbędne do prawidłowej współpracy całego systemu.
Istotne znaczenie ma również termin realizacji przedsięwzięcia. Zgodnie z założeniami programu wsparciem mają zostać objęte inwestycje rozpoczęte od 1 listopada 2025 roku. Dla magazynów energii przewidziano minimalną pojemność nominalną 10 kWh, natomiast dla magazynów ciepła minimalna pojemność ma wynosić 100 dm3.
Cel programu – większa autokonsumpcja i większa stabilność systemu
Podstawowym celem programu jest zwiększenie autokonsumpcji energii elektrycznej wytwarzanej przez mikroinstalacje OZE poprzez jej magazynowanie. W praktyce oznacza to stworzenie warunków, w których prosument może w większym stopniu zużywać energię wyprodukowaną przez własną instalację, zamiast oddawać jej nadwyżki do sieci.
To rozwiązanie ma znaczenie nie tylko z punktu widzenia użytkownika instalacji, ale również całego systemu elektroenergetycznego. Rozwój magazynowania energii może ograniczać przeciążenia sieci w okresach wysokiej produkcji z OZE, poprawiać stabilność jej pracy oraz wspierać bezpieczeństwo energetyczne. Program został więc pomyślany nie tylko jako wsparcie dla pojedynczych gospodarstw domowych, ale również jako element szerszej transformacji energetycznej.
Jakie inwestycje mają zostać objęte dofinansowaniem
Program przewiduje wsparcie dla trzech głównych grup przedsięwzięć.
Pierwszą z nich jest zakup i montaż magazynów energii elektrycznej. W tym przypadku wsparcie ma dotyczyć urządzeń o pojemności od 10 kWh, które zostały zamontowane i zgłoszone do operatora od 1 listopada 2025 roku. Magazyn energii musi być trwale zamontowany pod adresem, pod którym funkcjonuje mikroinstalacja OZE. Jednocześnie program wyklucza rozwiązania mobilne, takie jak pojazdy czy magazyny trakcyjne. Nie będzie także możliwości uzyskania wsparcia na akumulatory lub zestawy składane samodzielnie, bez wymaganej certyfikacji i potwierdzenia zgodności z obowiązującymi normami bezpieczeństwa.
Drugim zakresem wsparcia jest zakup i montaż magazynów ciepła. W tej grupie mieszczą się między innymi zasobniki ciepłej wody użytkowej, bufory ciepła, a także określone rozwiązania współpracujące z pompą ciepła lub kotłem elektrycznym. Warunkiem jest jednak to, aby urządzenia te realnie wpływały na wzrost autokonsumpcji energii elektrycznej pochodzącej z mikroinstalacji OZE. Program nie obejmuje więc takich rozwiązań, które nie spełniają tej funkcji, na przykład zbiorników współpracujących z kotłem gazowym lub kotłem na paliwo stałe. Minimalna pojemność magazynu ciepła musi wynosić co najmniej 100 litrów, a czynnikiem magazynującym ma być woda.
Trzecią kategorią objętą wsparciem jest zakup i montaż falownika hybrydowego albo urządzenia równoważnego, umożliwiającego współpracę magazynu energii z instalacją OZE. Tego rodzaju wydatek będzie mógł zostać objęty dofinansowaniem tylko wtedy, gdy jest niezbędny do prawidłowego funkcjonowania magazynu energii. Co ważne, wsparcie w tym zakresie przewidziano wyłącznie w przypadku inwestycji dotyczącej magazynu energii elektrycznej.
Warunki uzyskania dofinansowania
Aby skorzystać z programu, nie wystarczy sam zakup urządzenia. Konieczne będzie spełnienie szeregu wymagań technicznych i formalnych.
Podstawowym warunkiem jest posiadanie mikroinstalacji OZE przyłączonej do sieci elektroenergetycznej. Program został bowiem zaprojektowany z myślą o prosumentach, którzy już produkują energię elektryczną na własne potrzeby i chcą lepiej nią zarządzać.
Kolejnym istotnym wymogiem jest posiadanie funkcji zarządzania energią EMS. Może ona być wbudowana w falownik albo realizowana przez zewnętrzny system. Taki system ma sterować przepływem energii pozyskanej z OZE pomiędzy bieżącym zużyciem w gospodarstwie domowym, magazynem energii oraz magazynem ciepła, zgodnie z określonymi priorytetami. Najpierw energia ma pokrywać aktualne zapotrzebowanie, następnie być kierowana do magazynu energii, potem do magazynu ciepła, a dopiero nadwyżki mają trafiać do sieci.
Program zakłada również, że system zarządzania energią powinien ograniczać niekontrolowany eksport energii do sieci w okresach szczytowej produkcji. Dodatkowo wskazano wymagania związane z cyberbezpieczeństwem oraz zgodnością z odpowiednimi normami i regulacjami unijnymi, w tym z normą ETSI EN 303 645 dla urządzeń objętych tym obowiązkiem.
W przypadku magazynu energii wprowadzono również limit kosztu zakupu i montażu. Cena samego magazynu energii wraz z montażem, bez urządzeń wspomagających takich jak falownik czy system EMS, nie może przekroczyć 3 000 zł za 1 kWh pojemności nominalnej.
Bardzo ważnym warunkiem jest także możliwość tzw. pracy wyspowej, czyli zasilania awaryjnego. Oznacza to, że falownik lub współpracujący z nim zestaw urządzeń musi umożliwiać utrzymanie dostępu do energii elektrycznej w gospodarstwie domowym w przypadku chwilowej lub lokalnej awarii sieci.
W przypadku magazynu ciepła określono natomiast, że koszt montażu nie może przekroczyć 30% ceny urządzenia, a samo urządzenie musi być wyprodukowane na terenie Unii Europejskiej.
Kto może zostać wnioskodawcą
Program został skierowany do osób fizycznych, które wytwarzają energię elektryczną na własne potrzeby i posiadają zawartą umowę kompleksową albo umowę sprzedaży energii regulującą zasady wprowadzania energii do sieci z mikroinstalacji OZE. Jednocześnie wnioskodawca musi być stroną tej umowy, a nie pełnomocnikiem.
Wsparcie ma dotyczyć urządzeń zainstalowanych w budynkach mieszkalnych albo na działce, na której znajduje się budynek mieszkalny i mikroinstalacja OZE, przy czym urządzenia te mają służyć zaspokajaniu własnych potrzeb energetycznych wnioskodawcy.
Z programu wyłączone mają zostać osoby fizyczne, które posiadają umowę związaną z wprowadzaniem energii do sieci w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, jeżeli działalność ta prowadzona jest pod tym samym adresem co instalacja OZE i powiązany z nią przedmiot dofinansowania. Innymi słowy, program nie ma obejmować inwestycji realizowanych w formule powiązanej z działalnością gospodarczą prowadzoną przez wnioskodawcę.
Forma i wysokość dofinansowania
Program przewiduje bezzwrotną dotację jako formę wsparcia. Wysokość dofinansowania zależy od rodzaju inwestycji oraz sposobu rozliczania energii przez prosumenta.
W przypadku magazynu energii przewidziano dotację do 30% kosztów kwalifikowanych, jednak nie więcej niż 800 zł na 1 kWh pojemności nominalnej. Jednocześnie wprowadzono maksymalną łączną wartość wsparcia. Dla osób rozliczających się w systemie net-billing może ona wynieść do 16 tys. zł na jeden magazyn energii. Dla osób rozliczających się w systemie net-metering limit ma wynosić do 8 tys. zł na jeden magazyn energii.
W przypadku magazynu ciepła przewidziano dofinansowanie do 30% kosztów kwalifikowanych, ale nie więcej niż 1 tys. zł na jeden magazyn ciepła.
Program przewiduje także możliwość uzyskania dodatkowego dofinansowania do 2 tys. zł, jednak nie więcej niż 50% kosztu kwalifikowanego zakupu i montażu magazynu energii. Taka dodatkowa kwota może zostać przyznana wtedy, gdy do prawidłowego działania magazynu energii konieczny jest zakup lub wymiana falownika na hybrydowy albo urządzenie równoważne, wyprodukowane na terenie UE, a także w sytuacji zakupu magazynu energii wyprodukowanego na terenie UE. Dodatkowe wsparcie można uzyskać jednokrotnie, niezależnie od liczby inwestycji spełniających te warunki.
Wymagania techniczne mają kluczowe znaczenie
Na tle wielu programów dotacyjnych ten wyróżnia się stosunkowo dużym naciskiem na jakość, bezpieczeństwo i funkcjonalność wspieranych urządzeń. Nie chodzi wyłącznie o zakup dowolnego magazynu energii, ale o wdrożenie rozwiązania, które rzeczywiście zwiększy wykorzystanie energii z własnej instalacji OZE, będzie bezpieczne w eksploatacji i zgodne z wymogami systemowymi.
Istotne znaczenie ma tutaj zarówno trwały montaż urządzeń, jak i wymóg zgodności z obowiązującymi normami, certyfikacją oraz funkcjami sterowania energią. W praktyce oznacza to, że inwestorzy powinni szczególnie uważnie podchodzić do doboru technologii, producenta oraz całego układu współpracującego z instalacją OZE.
Dlaczego ten program może być ważny dla prosumentów
Dla wielu właścicieli mikroinstalacji OZE magazyn energii jest dziś naturalnym kierunkiem rozwoju systemu, ale jednocześnie inwestycją kosztowną. Wprowadzenie dotacji może więc realnie zwiększyć dostępność tej technologii i przyspieszyć decyzje inwestycyjne.
Program może mieć znaczenie szczególnie dla tych prosumentów, którzy chcą lepiej wykorzystać własną energię, ograniczyć oddawanie nadwyżek do sieci, zwiększyć bezpieczeństwo energetyczne domu oraz przygotować instalację na bardziej zaawansowane zarządzanie energią w przyszłości. W przypadku części gospodarstw domowych duże znaczenie może mieć również możliwość uzyskania zasilania awaryjnego dzięki pracy wyspowej.
Podsumowanie
Część 2 programu priorytetowego dotyczącego dofinansowania przydomowych magazynów energii to propozycja wsparcia skierowana do prosumentów, którzy chcą zwiększyć autokonsumpcję energii z własnej mikroinstalacji OZE. Program obejmuje magazyny energii elektrycznej, magazyny ciepła, a w określonych przypadkach także falowniki hybrydowe.
Przewidziano w nim konkretne wymagania techniczne, formalne i kosztowe, a także wyraźnie określono, kto może ubiegać się o wsparcie i jakie warunki musi spełnić inwestycja. To pokazuje, że program ma promować nie tylko sam zakup urządzeń, ale przede wszystkim wdrażanie rozwiązań efektywnych, bezpiecznych i rzeczywiście wspierających nowoczesną energetykę prosumencką.
